Stel uw vraag aan auteur Pascal Verbeken

  • Gegroet beste DS-lezer. Ik ben Pascal Verbeken en zal tot 13 uur uw vragen beantwoorden over Vincent van Gogh, de Borinage, Wallonië, België en het heelal. Vuur ze maar af.
  • Waarom blijven Wallonië en zijn verleden u zo boeien?
  • Ik ben vooral geïnteresseerd in het industriële Wallonië omdat het een geschiedenis heeft als van een grote Franse roman. Hoge opgang, steile neergang en vandaag een land in de kering. In dat opzicht is het een journalistiek cadeau en het blijft me verbazen dat er journalistiek niet meer aandacht voor is. De steden op de oude industriële as - Seraing/Luik, Charleroi, La Louvière - herinneren er aan dat welvaart komt en gaat. Dat is de generatie die in Vlaanderen opgroeide na de Tweede Wereldoorlog vergeten. Eind jaren '70 dachten weinigen in Charleroi dat de neergang blijvend zou zijn. Men dacht aan een dip. Maar tien jaar later waren een aantal gemeenten al gegettoïseeerd. Ook Vlaanderen zit vandaag op een gevaarlijk kantelpunt. Wij zijn niet immuun voor economische rampspoed, ook al hebben de voorbije decennia ons die waan gegeven. Ook hier is niet meteen een krachtig antwoord op een post-industriële samenleving gebaseerd op handenarbeid (zie Ford Genk). UIteraard waren en zijn de problemen in Wallonië veel groter. In de Cockerill-fabrieken van Seraing-Luik werkten ooit 40.000 arbeiders. Die vervang je niet zo snel met een kmo-economie waar vooral (hoog)geschoolden gevraagd worden.
  • Moeten we elkaar niet terug wat beter leren kennen? Ik heb de indruk dat we in België dreigen mee te gaan met de negatieve politieke tendens om minder in plaats van meer uit te wisselen. De vraag is alleen hoe. Enige suggestie?
  • Ik denk dat er bij de scholen meer mogelijk is. Er blijft toch een soort glazen wand tussen de landsdelen staan. En ik zal ook niemand tegenhouden om eens met mijn boeken als gids een dag of een weekend naar een Waalse stad te gaan. Vaak zijn ze onderschat.
  • Vanwaar komt volgens u de perceptie die door Vlamingen als waarheid aanzien wordt dat het Zuidelijke landsgedeelte minder actief is op de arbeidsmarkt?
  • Ik weet niet of die perceptie algemeen is, maar ze is wel verklaarbaar. Als de werkloosheidscijfers lang extreem hoog blijven (vooral in de oude industriesteden, maar ook in landelijke gebieden al la botte du Hainaut en het zuiden van de provincie Namen) is het niet zo gek dat men zich gaat afvragen of er wel de juiste politiek gevoerd wordt. In de Borinage is het cijfer bijv. 28 procent. En dat is geen perceptie.
  • Leeft het verhaal van Van Gogh eigenlijk nog in de Borinage?
  • Hij was er vergeten. Dat zie je ook aan het Van Gogh-erfgoed (de plekken waar hij verbleef en werkte): op het Maison van Gogh in Cuesmes na is daar nooit iets mee gebeurd. Noch qua uitbating, noch qua bescherming. Het goede aan de Van Gogh-expo in Bergen is dat de tentoonstelling de Borinage haar geheugen voor een stuk teruggeeft. Dat is essentieel, want nergens in België heeft men zo verbeten het industriële (mijn)erfgoed gesloopt. Daarmee is ook de herinnering uit het landschap weggenomen. Dankzij Van Giogh zien jongeren in de Borinage nu weer dat ze ook zelf onderdeel zijn van een traditie en geschiedenis die het verdient om bewaard te worden. Het is ook een uitstekende expo die ik iedereen graag aanbeveel.
  • Hoe komt het dat in de borinage die toestand nog zo uitzichtloos is, terwijl het al 50 jaar geleden is dat de laatste mijn er is dichtgegaan?
  • De laatste mijn (charbonnage de Sartys) ging dicht in 1976. Maar dat blijft een zeer lange periode. Ik zie twee redenen. De Borinage was een unieke monocultuur van steenkool (geen staal, geen glas, niets anders). De sluiting van de mijnen heeft de streek sociaal-economisch vernietigd op de meest grondige wijze. Voorts is het een nuchtere vaststelling dat de politiek nooit veel geholpen heeft om een kentering tot stand te brengen. Het cliëntelisme is er zeer groot. Voor mij heeft de malaise van industrieel Wallonië rechtsreeks te maken met de crisis in het Waalse socialisme. Een emancipatorische, prograssieve beweging (elk volkshuis had bijv. zijn bibliotheekje) is tot stilstand gekomen en verzand in een servicebeweging. Je ziet nu wel aan de rand van de Borinage high tech-bedrijven verrijzen in de DIgital Innovation Valley, maar voor de laag geschoolde Borains brengt dat geen redding. Er is een veel ambitieuzer, groter maatschappelijk project nodig. Ik zou beginnen met een hervorming van het onderwijs. In Wallonië leidt een studie veel te zelden naar een job. En dat geldt nog eens in het bijzonder voor allochtonen.
  • Ik heb de indruk dat steeds meer Waalse jonge mensen goed Nederlands beginnen spreken, terwijl de Vlaamse jongeren nauwelijks nog fatsoenlijk Frans kunnen. Klopt dat volgens u?
  • Nederlands blijft toch nog vaak een groot probleem voor veel Walen. Maar het is wel zo dat veel franstaligen hun kinderen, bijv. in het Leuvense naar nederlandstalige scholen sturen. Het omgekeerde komt veel minder vaak voor. De politieke ontwikkelingen van de voorbije tien jaar hebben in franstalig België toch een groter bewustzijn gecreëerd dat tweetaligheid geen slechte zaak is.
  • De benaming "Borinage" komt die overeen met het "Centre" ?
  • Nee. Le Centre is de streek rond La Louvière, de Borinage is het oude steenkoolgebied ten westen van Mons. De streken grenzen wel aan elkaar.
  • Wallonië beschikt over een groot deel van de laatste open ruimte in ons land. Wat voorspelt / hoopt u voor de komende decennia? Oprukkende betonmolens zoals in Vlaanderen of toch een meer doordacht beleid?
  • Ik ben wat dat betreft pessimistisch voor de streken die grenzen aan Brussel en Waals-Brabant. Daar zie je nu al een soort soep van wegen en bedrijvenparken ('zonings'tot stand komen. Het Waalse landschap is snel zijn identiteit aan het verliezen. Alleen Zuid-België zie ik daar nog een decennium aan ontsnappen. Heel jammer.
  • U verwijst in een vorig antwoord naar de klassieke, grote Franse roman. Bestaat er zoiets als een Grote Waalse Roman, die we in Vlaanderen niet kennen?
  • Ee onderschatte Waalse schrijver is Constant Malva, een geboren en getogen Borain, trouwens. Hij heeft een strakke, uitgebeende recht-voor-de-raapse stijl. Atypisch voor een Waalse schrijver, eigenlijk. Ik zou hem graag vertalen.
  • Is de Borinage voor Van Gogh wat Oostende voor Ensor was?
  • De Borinage en Van Gogh waren verwante karakters, net zoals Oostende ook diep in Ensor zit. Van Gogh was een conservatieve romanticus, geobsedeerd door de vergankelijjkheid. Dat gevoel herkende hij sterk in de verweerde Borinage, maar ook in de Brusselse kanaalwijk waar hij voor zijn komt naar de Borinage 's avonds rondzwierf. Er is nog een overeenkomst. De Borinage is op een nietsontziende manier uitgeput en leeggehaald? Er waren meer dan 1000 kolenputten op een oppervlakte van 150 vierkante kilometer. De ondergrond is een gatenkaas. Nog altijd zijn er zware verzakkingen. Ook Vanel doofde. Gogh heeft zichzelf leeggehaald. Een vuur dat hoog oplaaide en snel doofde. Heel zijn kunstenaarscarrière heeft nauwelijks tien jaar geduurd. Hij liet duizenden werken achter. DE laatste 70 dagen van zijn leven in Auvers heeft hij nog 80 schilderijen gemaakt. Nog een overeenkomst: zowel Van Gogh als de Borinage zijn mythisch geworden.
  • Hoe komt het dat het schoolsysteem volledig anders is dan kn Vlaanderen? In Wallonië kunnen de leerlingen keuzevakken selecteren. Dus als men dan spreekt over het Belgisch educatiesysteem, dat excellent is volgens statistieken, gaat dit dan over Vlaanderen of Wallonië?
  • Het Nederlands is niet verplicht op de Waalse lagere scholen (itt het Frans in Vlaanderen). Aan de andere kant kent het Waalse middelbaar onderwijs het fenomeen van de immersiescholen. Daar kunnen ze van elkaar leren, denk ik.
  • Recente berichten uit Wallonië (export, werkloosheid) wijzen op vooruitgang. Merk jij dat op je tochten ook?
  • In haar ideale wereld wil de federale regering – als CD&V niet dwars zou liggen – de werkloosheidsuitkeringen in de tijd beperken, om werklozen te activeren. Wat zou het gevolg van zo’n beleid zijn in de Borinage? Heeft dat kans op slagen?
  • Dit is nog het antwoord op de voorlaatste vraag van Marieke. Er is niet één ,Wallonië'. Louvain-la-Neuve en Charleroi liggen geen dertig kilometer van elkaar, maar dat zijn andere planeten, sociaal en economisch. Een opmerkelijke trend is de stadsvernieuwing in bijna alle Waalse steden. Tien jaar geleden gebeurde er nog weinig op dat vlak. Nu is het grootste stadsvernieuwingsproject van België: de ville basse in Charleroi. Dat was niets te vroeg. Veel oude industriesteden kampen met een brain drain van opgeleide jongeren die naar aantrekkelijker steden trekken en niet meer terugkeren.
    door Pascal Verbeken edited by dS Online 3/20/2015 12:00:57 PM
  • En nu het antwoord op de laatste: de Borinage heeft een enorm ,kwetsbare bevolking' op alle vlak. Een beperking van de werkloosheid in de tijd zou voor een deel van de bevolking zeer zware gevolgen hebben. De werkloosheid en de armoede zijn er heel hoog. Je moet de streek kennen om te beseffen dat het een ramp zou zijn. Onverantwoord, eigenlijk. Maar het is een duivels dilemma. Want ik zie ook wel dat de niet-beperking van de werkloosheid in de tijd in combinatie met een cliëntelistisch systeem op veel plekken verwoestend geweest is.
  • Veel binnengelopen vragen kon ik wegens tijdsgebrek niet beantwoorden. Ik dank jullie allen. Veel leesplezier met mijn Van Gogh/Borinageboek ,Duistere wegen'.
Powered by ScribbleLive Content Marketing Software Platform